حمیدرضا صدری با بیان اینکه موسیقی عاشورایی زمانی ماندگار میشود که از دل و اعتقاد هنرمند برخاسته باشد، گفت: هیچگاه برای ساخت آثار مرتبط با امام حسین(ع) نگاه سفارشی نداشتهام، احساس کردهام دست لطف امام حسین(ع) همراه آن بوده و برکتش را در زندگیام دیدهام.
حمیدرضا صدری با بیان اینکه موسیقی عاشورایی زمانی ماندگار میشود که از دل و اعتقاد هنرمند برخاسته باشد، گفت: هیچگاه برای ساخت آثار مرتبط با امام حسین(ع) نگاه سفارشی نداشتهام، احساس کردهام دست لطف امام حسین(ع) همراه آن بوده و برکتش را در زندگیام دیدهام.
صدری درباره فعالیتهای خود در حوزه ساخت آثار عاشورایی به خبرنگار پایگاه اطلاعرسانی موسیقی ایران اظهار کرد: اگرچه تعداد آثاری که با موضوع عاشورا ساختهام خیلی زیاد نیست، اما با توجه به سابقه آهنگسازیام کم هم نیست. از سال ۱۳۷۳ آهنگسازی را آغاز کردم و از همان سالها به واسطه فعالیت در برنامههای اجتماعی، به تدریج وارد ساخت موسیقی برای مناسبتهای مذهبی، بهویژه محرم شدم.
وی ادامه داد: وقتی قرار است برای محرم موسیقی ساخته شود، نمیتوان با همان نگاه معمول به سراغ آن رفت. موسیقی این ایام باید با فضای محرم همخوانی داشته باشد. منظورم سانسور یا محدودیت نیست، بلکه معتقدم این موسیقی باید موازین و حرمت این ایام را رعایت کند.
این آهنگساز افزود: امام حسین(ع) متعلق به همه مردم ایران است. عشق به امام حسین(ع) چیزی نیست که به گروه یا قشر خاصی محدود شود. حتی بارها شنیدهایم که ارامنه نیز به حضرت ابوالفضل(ع) قسم میخورند. ما با چنین فرهنگی بزرگ شدهایم و این برای ما یک واقعیت زیباست.
نخستین آثار عاشورایی
صدری درباره نخستین تجربههای جدی خود در این حوزه گفت: اولین کارهای جدیام برای امام حسین(ع) به سفارش گروه کودک ساخته شد. سال دقیقش را به خاطر ندارم، اما فکر میکنم حوالی سالهای ۱۳۸۰ یا ۱۳۸۱ بود. آن زمان مرحوم آقای علایی مسئولیت گروه کودک را بر عهده داشتند و پس از ایشان نیز علی زارعی مدیریت این مجموعه را بر عهده گرفت؛ فردی باسواد و اهل مطالعه که نگاه عمیقی به مفاهیم عاشورایی داشت.
وی ادامه داد: همیشه احساس کردهام آثاری که برای امام حسین(ع) ساخته میشوند، اگر از روی اعتقاد باشند، دست خود حضرت در آنهاست و نتیجه کار به شکلی آبرومند از آب درمیآید؛ حتی اگر سفارش مستقیمی هم در میان نباشد.
بازسازی نوحههای قدیمی
این آهنگساز با اشاره به همکاری خود با امیرحسین مدرسی گفت: چند سال بعد، همراه با امیرحسین مدرسی و به سفارش حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی، مجموعهای از نوحههای قدیمی را بازسازی کردیم. در آن مقطع، فضایی ایجاد شده بود که برخی خوانندگان نوحه را با حال و هوای موسیقی پاپ اجرا میکردند و این موضوع برای من که به امام حسین(ع) ارادت دارم، خوشایند نبود.
صدری افزود: همیشه برایم مهم بوده که نوحه شأن و احترام خودش را حفظ کند. هیچوقت دوست نداشتم این آثار به سمت ترانههای بازاری یا صرفاً فروش بیشتر بروند. هنوز هم معتقدم موسیقی محرم باید وقار و احترام خودش را حفظ کند.
خاطرهای که هیچوقت فراموش نمیکنم
وی در ادامه به همکاری خود با مهدی رسولی اشاره کرد و گفت: یکی از زیباترین خاطرات زندگی حرفهایام مربوط به همکاری با مهدی رسولی است. ایشان با من تماس گرفت و پیشنهاد ساخت ۱۰ اثر برای ۱۰ شب نخست محرم را مطرح کرد. پیش از آن نیز همکاریهای مختلفی با هم داشتیم و همیشه به من لطف داشت.
صدری ادامه داد: در این مجموعه، شعرهایی از مولانا، علیرضا قزوه، زندهیاد آغاسی و برخی شاعران معاصر انتخاب شده بود. شاید در نگاه اول تلفیق این اشعار با فضای نوحه دشوار به نظر میرسید، اما تلاش کردیم روایت متفاوتی خلق کنیم؛ روایتی که بیشتر بر انتقال مفهوم استوار باشد.
صدری با اشاره به همکاری خود با مهدی رسولی اظهار کرد: قرار شد برای ۱۰ شب نخست محرم، ۱۰ قطعه ساخته شود. پیش از آن نیز همکاریهایی با آقای رسولی داشتیم و ایشان همواره لطف ویژهای به من داشت. ویژگی این مجموعه آن بود که شعرها صرفاً به مرثیههای رایج محدود نمیشد؛ از اشعار مولانا، علیرضا قزوه، زندهیاد آغاسی و دیگر شاعران معاصر استفاده کردیم و تلاش داشتیم روایت متفاوتی از عاشورا ارائه دهیم.
وی افزود: در ابتدا قرار بود خواننده دیگری این آثار را اجرا کند، اما بعد از ضبط نخستین قطعه احساس کردم جنس صدا و شیوه روایت او با فضای این آثار هماهنگ نیست. به همین دلیل از آقای رسولی خواستم خودشان اجرا را بر عهده بگیرند، زیرا این آثار بیش از آنکه به خوانندگی متعارف نیاز داشته باشند، به روایت احتیاج داشتند.
این آهنگساز ادامه داد: ایشان خواننده حرفهای نبود، اما با تمام وجود میخواند و همین صداقت، تأثیر کار را چند برابر میکرد. هر قطعه که جلو میرفت، حال و هوای عجیبی بر استودیو حاکم میشد.
وقتی همه با شنیدن «حسین» گریه میکردند
صدری با اشاره به ضبط آخرین قطعه این مجموعه گفت: آخرین اثر مربوط به روز عاشورا بود و بر اساس شعری از زندهیاد آغاسی ساخته شد. برای بخشی از کار از آقای رسولی خواستم دو یا سه نفر دیگر را نیز همراه خود بیاورند تا در قسمتهایی صدای جمعی ایجاد شود.
وی افزود: قرار شد همه با هم نام مبارک “حسین” را تکرار کنیم. هنوز هم آن لحظه را فراموش نکردهام؛ هر بار که نام امام حسین(ع) را میگفتیم، همه افراد حاضر در استودیو بیاختیار اشک میریختند. فضای عجیبی بود؛ نه فقط خواننده، بلکه همه عوامل تحت تأثیر قرار گرفته بودند.
صدری ادامه داد: ملودیها انگار خودشان شکل میگرفتند. حتی امروز هم وقتی آن آثار را گوش میکنم، برایم سؤال است که آن ملودیها چگونه به ذهنم رسیدند. حس میکنم آن قطعات بیش از آنکه حاصل محاسبه باشند، حاصل حال و هوایی بودند که بر ما حاکم شده بود.
«پول امام حسین(ع) برکت دارد»
این آهنگساز در ادامه با بیان خاطرهای که آن را از فراموشنشدنیترین اتفاقات زندگی خود میداند، گفت: پس از پایان کار، آقای رسولی طبق روال همیشگیشان دستمزد را به من دادند. هر پروژهای که با ایشان انجام میدادیم، در آخرین روز تسویه میشد؛ اتفاقی که کمتر در میان تهیهکنندگان دیده بودم.
وی افزود: آن روز واقعاً حالم عجیب بود و دلم نمیآمد پول را بگیرم. احساس میکردم کاری برای امام حسین(ع) انجام دادهام و گرفتن دستمزد برایم سخت بود. آقای رسولی جملهای گفت که هیچوقت فراموش نمیکنم؛ گفت: “بگیر، این پول امام حسین(ع) است، برکت دارد.
صدری ادامه داد: آن روزها از نظر مالی شرایط بسیار سختی داشتم. بدهیهای زیادی روی دوشم بود و زندگیام واقعاً در وضعیت دشواری قرار داشت، اما همان پول، آغاز تغییرات بزرگی در زندگی من شد.
وی اظهار کرد: از فردای همان روز توانستم بخش مهمی از بدهیهای بانک مسکن را پرداخت کنم، قرضهای سنگینی را که سالها روی دوشم بود تسویه کنم و حتی پیشپرداخت خرید یک خودروی پژو ۲۰۶ را فراهم کنم. وقتی به آن روزها فکر میکنم، واقعاً معتقدم این اتفاق تنها یک دستمزد معمولی نبود؛ برکتی بود که به واسطه نام امام حسین(ع) وارد زندگیام شد.
این آهنگساز اظهار کرد: بعد از آن اتفاق، دیگر محرمی نبود که احساس نکنم امام حسین(ع) هدیهای به من داده است. شاید این هدیه همیشه مادی نبوده باشد، اما هر بار لطف و برکتی را در زندگیام احساس کردهام.
وی ادامه داد: به اعتقاد من، آهنگسازی برای عاشورا باید از دل بجوشد. امروز آثار موسیقی زیادی میشنویم، اما همیشه از خودم میپرسم چند اثر واقعاً با دل ساخته شدهاند. موسیقیای که از دل برنیاید، هرچقدر هم از نظر فنی درست باشد، تأثیر ماندگاری بر مخاطب نمیگذارد.
آهنگسازی را نمیتوان فقط آموخت
صدری با تأکید بر اینکه آهنگسازی تنها حاصل آموزش نیست، گفت: آهنگسازی پیش از هر چیز یک استعداد و موهبت الهی است. همانطور که شاعری یا نقاشی صرفاً با آموزش به دست نمیآید، آهنگسازی نیز نعمتی است که خداوند به انسان عطا میکند و البته هنرمند باید برای پرورش آن تلاش کند.
وی افزود: ممکن است کسی آهنگسازی بخواند، اما این الزاماً به معنای آهنگساز شدن نیست. شاید رهبر ارکستر خوبی شود یا در بخشهای دیگر موسیقی موفق باشد، اما خلق ملودی و اثر هنری، چیزی فراتر از آموزش است.
این آهنگساز ادامه داد: من همیشه تلاش کردهام با دلم آهنگ بسازم. اگر قرار بود برخلاف باورم یا صرفاً برای انجام یک سفارش کاری را تولید کنم، خودم هم از شنیدن آن لذت نمیبردم. بسیاری از ملودیهایی که ساختهام، انگار خودشان به ذهنم آمدهاند و احساس کردهام لطف خداوند در شکلگیری آنها نقش داشته است.
هر چه خواستم، خدا به من داد
صدری در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به تجربههای شخصی خود گفت: من از کودکی در یک خانواده مذهبی بزرگ شدهام و همیشه باور داشتهام که اگر انسان با اخلاص از خدا چیزی بخواهد، پاسخ خود را دریافت میکند. در زندگیام بارها این موضوع را تجربه کردهام.
وی افزود: بعد از همان دوران سخت مالی، اتفاقهای خوبی یکی پس از دیگری برایم رخ داد؛ بدهیهایم پرداخت شد، توانستم خانهام را حفظ کنم و زندگیام به آرامش رسید. وقتی به گذشته نگاه میکنم، احساس میکنم بسیاری از آن اتفاقها نتیجه لطف خداوند بوده است.
قرآن را باید با تأمل خواند
این آهنگساز با اشاره به نگاه خود نسبت به قرآن کریم گفت: من همیشه سعی کردهام قرآن را با دقت بخوانم و درباره مفاهیم آن فکر کنم. به نظرم اگر انسان بدون پیشداوری به آیات قرآن رجوع کند، با مفاهیم عمیقی روبهرو میشود که میتواند نگاهش را به زندگی تغییر دهد.
وی ادامه داد: گاهی برخی مفاهیم دینی به شکلی مطرح میشوند که با متن قرآن فاصله دارند. به همین دلیل معتقدم هر کس باید خودش قرآن را بخواند و درباره آن تأمل کند، نه اینکه فقط به شنیدهها اکتفا کند.
صدری تأکید کرد: هر بار که با اخلاص از خداوند چیزی خواستهام، احساس کردهام پاسخش را گرفتهام. این تجربهای شخصی است که در زندگیام بارها تکرار شده و باعث شده ایمانم عمیقتر شود.
صدری با بیان اینکه سختیهای زندگی بخش مهمی از مسیر رشد انسان هستند، اظهار کرد: به اعتقاد من هیچ انسانی بدون تجربه درد و سختی به پختگی و شعور واقعی نمیرسد. بسیاری از اتفاقهایی که در زندگی برای انسان رخ میدهد، هرچند در ابتدا تلخ به نظر میرسند، اما بعدها متوجه میشویم که در شکلگیری شخصیت و نگاه ما تأثیر داشتهاند.
وی ادامه داد: گاهی انسان آرزو میکند همه خواستههایش یکباره برآورده شود، اما بعدها میفهمد اگر همه آن خواستهها محقق میشد، شاید مسیر زندگیاش به شکل دیگری رقم میخورد. امروز به بسیاری از چیزهایی که ندارم فکر نمیکنم، اما هر زمان چیزی را با اخلاص از خدا خواستهام، احساس کردهام در زمان مناسب به آن رسیدهام.
ارادت به امام حسین(ع) تنها در ظاهر عزاداری خلاصه نمیشود
این آهنگساز با اشاره به جایگاه امام حسین(ع) در زندگی خود گفت: وقتی از امام حسین(ع) صحبت میکنم، منظورم صرفاً برگزاری مراسم عزاداری یا سینهزنی نیست. ارادت واقعی یک احساس قلبی است؛ احساسی که در رفتار، اخلاق و نگاه انسان به زندگی خودش را نشان میدهد.
وی افزود: تحسین من نسبت به امام حسین(ع) با یک رفتار ظاهری تفاوت دارد. آنچه برای من اهمیت دارد، شناخت شخصیت، آزادگی، ایثار و بزرگی ایشان است. همین شناخت است که باعث میشود انسان در زندگی مسیر متفاوتی را انتخاب کند.
زندگی باید با لذت و مسئولیت همراه باشد
صدری در ادامه با بیان اینکه انسان برای زندگی کردن آفریده شده است، گفت: به نظر من ما به دنیا آمدهایم که زندگی کنیم، از زندگی لذت ببریم و از نعمتهایی که خداوند در اختیارمان گذاشته استفاده کنیم؛ البته تا جایی که به دیگران آسیبی نرسد.
وی افزود: اگر لذتی موجب آزار دیگران نشود، نمیتوان آن را نادرست دانست. مهم این است که انسان مسئولیت رفتار خود را بپذیرد و مراقب باشد که آزادی او باعث آسیب به دیگران نشود.
موسیقی همچنان مهمترین دلخوشی من است
این آهنگساز در پایان با اشاره به علاقه همیشگی خود به موسیقی گفت: با وجود همه تجربههایی که در زندگی داشتهام، هنوز معتقدم هیچ چیز جای موسیقی را برای من نمیگیرد. موسیقی بخش جداییناپذیر زندگی من است و همچنان با اشتیاق آثار موسیقی، بهویژه موسیقی اقوام و موسیقی ترکی را دنبال میکنم.
وی تأکید کرد: همیشه تلاش کردهام آثاری خلق کنم که از دل برخاسته باشند، زیرا معتقدم اثری که با صداقت و باور ساخته شود، ماندگار خواهد شد و میتواند با مخاطب ارتباطی عمیق برقرار کند.