آیین بزرگداشت و سالمرگ زندهیاد محمدرضا لطفی، آهنگساز و موسیقیدان برجسته ایرانی، در حالی در شهر گرگان برگزار شد که مدیران هنری و فرهنگی نظراتی درباه این استاد فقید داشتند. .
آیین بزرگداشت و سالمرگ زندهیاد محمدرضا لطفی، آهنگساز و موسیقیدان برجسته ایرانی، در حالی در شهر گرگان برگزار شد که مدیران هنری و فرهنگی نظراتی درباه این استاد فقید داشتند.
به گزارش خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی موسیقی ایران، در بزرگداشت زندهیاد محمدرضا لطفی، آهنگساز و موسیقیدان برجسته کشور، جمعی از هنرمندان، مسئولان فرهنگی و علاقهمندان در گرگان گرد هم آمدند تا به نقش بیبدیل او در ترویج و توسعه موسیقی سنتی ایران ببالند و میراث ماندگار او را گرامیدارند. این مراسم نشان دهنده جایگاه ویژه لطفی در هویت فرهنگی و موسیقیایی جامعه ایران است.
در ادامه دیدگاه برخی از مدیران فرهنگی هنری در خصوص این هنرمند فقید و برجسته را میخوانیم.
ادای احترام به قله موسیقی ایران
احمد گلچین، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان گلستان، ضمن گرامیداشت یاد و نام استاد لطفی گفت: دوازدهم اردیبهشت، روز معلم و سالروز درگذشت استاد محمدرضا لطفی، قلندر موسیقی ایران را گرامی میداریم. معرفی و تجلیل از چهرههای فرهنگی و هنری نقش مهمی در تبیین جایگاه تمدنی کشور در جهان دارد و باید با جدیت ادامه یابد.
گلچین افزود: برگزاری آیینهای نکوداشت از ریشههای تمدن و فرهنگ غنی ایران اسلامی سرچشمه میگیرد؛ فرهنگی که هویت و اعتبار ایران را در جهان شناسانده است.
وی با تأکید بر اهمیت مفاخر فرهنگی اظهار داشت: همه ما وظیفه داریم با برگزاری برنامههای گرامیداشت، نام و یاد بزرگان فرهنگ و هنر را زنده نگه داریم و این میراث ارزشمند را به نسلهای آینده منتقل کنیم.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی گلستان بیان کرد: اگر امروز ایران را با نامهایی چون حافظ، سعدی و ملاصدرا میشناسند، این نشان از نقش والای مفاخر در شناساندن هویت ملی ما دارد.
وی افزود: در تعامل با مسئولان ملی و استانی حوزه مفاخر فرهنگی کشور، توسعه موزهباغ استاد محمدرضا لطفی در دستور کار قرار گرفته و امیدواریم با همراهی دستگاههای اجرایی، اقدامات مؤثر و ماندگاری در این زمینه انجام شود.
استاد محمدرضا لطفی؛ چاووش سرایِ موسیقی معاصر ایران
بابک رضایی مدیرکل دفتر موسیقی ارشاد در یادداشتی نوشته است:محمدرضا لطفی را میتوان در ابعاد نسبتا وسیع، صاحب کاراکتری بسیار برجسته و دارای کیفیت حضوری منحصر به فرد دانست که از منظر پدیده شناختیِ آثار و همچنین بنیان های اندیشه گی هنری، او را از هم نسلانِ خود متمایز و بحق، از تاثیرگذارترین موسیقیدانهای، حوزهی موسیقی سنت گرایِ دستگاهی، در دهههای اخیر قرار میدهد.
برای درک گرایش موسیقایی و نگرش فکری این استاد برجسته، بهتر است از این نقطه آغاز کنیم که :
یکی از مهم ترین ادوار، در مسیر تبارشناسیِ ” گفتمان هویّت” در ایران و تاثیر این گفتمان در همهی شئونات فرهنگی این سرزمین طی یک قرن گذشته، بی تردید مقطع زمانیِ دهه چهل شمسی است و در این مسیر، موسیقی دستگاهی ایران نیز همپای سایر شاخههای هنری، در همین دوره، تحوّلات بنیادینی دارد و در راستای همان جستجوی هویّت، بزرگانی نظیر داریوش صفوت، با تاسیس گروه موسیقی دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران و سپس، مرکز حفظ و اشاعه موسیقی، به عنوان منش سنّت گرایانه جدّی، خود را نمایان میکند.
از جمله جوانانی که در آن دوره، مبانی سنّت را به خوبی فراگرفته و تا دهههای بعد به این ” پارادایم ” تاکید داشته؛ محمد رضا لطفی بود.
چهرهای که علاوه بر تسلط عمیق بر ردیف سازی و آوازی، توانایی شگرفی در شناساندنِ موسیقی قدمایی دارد و به دلایلی که خواهیم گفت، در جذب هنرآموزان جوان حوزه موسیقی و شکلدهی به پارادایم سنّت، با شخصیت کاریزماتیک خود، نقش منحصر به فردی ایفا میکند. این تفاوت تاثیرگذار، دلایلی از جمله این موارد دارد:
۱. منحصر به فرد بودنِ مختصّات موسیقایی لطفی، از منظر نحوهی جمله بندی و ملودی پردازی، سیّالیّت و آزادگی در اجرای گوشه ها [در عین تعهّد به چارچوبِ مایگیِ آنها]، غنایِ ملودیک فارغ از حواشی و اضافات که بنیاد موسیقی خاورمیانه بر آن استوار است ، زمان بندیِ منطقی و قابل شمارش جملههای موسیقایی.
۲. “جواب آواز ” های خاص او، آنچنان که پاسخ نعل به نعلِ خواننده نیست بلکه ” معادلِ محتوایِ صوتی آواز ” خواننده است و حتی در برخی موارد، تکمیل تر از او.
۳. نوازندگی و بداههپردازی بی بدیل در تمامی آثار صحنهای و استودیویی.
۴.تلفیق شکوهمند شعر و موسیقی، در سایه شناخت عمیق از هر دو حوزه.
۵.همراهی شاخص با دغدغههای مردم و انعکاس موثّر آن در ساخت و ارائه سرودها و تصانیف متفاوت ملّی میهنی، به فراخورِ اوضاع اجتماعی سیاسی زمانه خود، نظیر ” کاروان شهید” و ” سپیده ” (ایران ای سرای امید)، آنچنان که طبقهی دانشجو و روشنفکران جوان ایران، به نخستین مصرف کنندگان فرهنگیِ آثار او تبدیل شدند.
۷. قدرت رهبری او، که در تشکیل و هدایت گروه شیدا، ریاست دانشکده موسیقی، بنیان گذاری کانون فرهنگی هنری چاووش و مکتب میرزا عبدالله، جلوه میکند.
۹. توان علمی آکادمیک او در تدوین کتاب ارزشمند ” موسیقی آوازی ایران” ، که تا به امروز، تنها مرجعِ شناساییِ انواع تحریرها و برخی دیگر از مسائل پیرامون آواز ایرانی است.
همهی این موارد و سایر نکات و مولفههای دیگری که در تجربه و ذهن دقیق و منصف شما عزیزان میآید؛ از این ردیفدان، موسیقیدان، آهنگساز، و نوازنده برجستهی تار، سه تار، کمانچه، دف، نی و سنتور، هنرمندی آنچنان قابل اتکاء، و شخصیت و نگرشی قابل اعتنا میسازد که نه تنها در ایران، بهعنوان بارزترین موزیسین دستگاهی شناخته شود؛ بلکه اقبال عمومی فروانی را در اجراهای جهانی، برای او فراهم آورد.
از این روی و با عنایت به وزانت بیبدیل این چهرهی فاخر، جای آنست که رویدادی تخصصی در حوزهی موسیقی دستگاهی، با عنوان ” جشنواره گروه نوازی استاد محمدرضا لطفی ” ، هر ساله به میزبانی استان سربلند گلستان و شهر نخبه پرور گرگان، تمهید شود تا موجبات شناخت درستتر و گستردهترِ این چهرهی معتبر موسیقایی، و تداوم و تکرار این الگوی برتر هنری فرهنگی، بیش از پیش و در خورِ جایگاه منیع ایشان، فراهم شود.
تاکید بر نقش محمدرضا لطفی در ترویج موسیقی سنتی
محمود شالویی رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، در خصوص محمدرضا لطفی، با اشاره به جایگاه شناختهشده وی در موسیقی سنتی ایران گفت: جایگاه استاد لطفی در هنر موسیقی ما جایگاهی شناخته شده است، چرا که او توانست در ترویج و ارتقای موسیقی سنتی نقش مهمی ایفا کند.
به گفته شالویی، لطفی علاوه بر فعالیتهای هنری، در تربیت شاگردان و پرورش نسلهای بعدی موسیقیدانان نیز نقش موثر و تعیینکنندهای داشت.
شالویی با بیان اینکه لطفی هم وارث مکتب موسیقی سنتی ایران و هم مروج آن بود، افزود: او در عین بهرهگیری گسترده از سازهایی همچون تار، سهتار و کمانچه، بسیاری از سازهای سنتی ایرانی را به خوبی میشناخت و مینواخت و در آموزش آنها نیز تلاش فراوانی داشت.
به گفته وی، شاگردان برجستهای که از مکتب لطفی پرورش یافتند، هر یک به نوعی ادامهدهنده مسیر او در موسیقی ایرانی هستند.
رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی همچنین خاطرنشان کرد: استقبال مردم از چنین مراسمهایی و گرامیداشت نام و یاد استاد لطفی نشان میدهد که هنر، هنری ماندگار است و موسیقی در جان و جهان آدمیان همواره حضور دارد.
مفاخر فرهنگی نشان هویت جامعه هستند
غلامرضا منتظری سرپرست سابق اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان گلستان نیز با اشاره به اهمیت پاسداشت مفاخر فرهنگی گفت: مفاخر فرهنگی و هنری در واقع نشاندهنده هویت یک جامعه هستند و پاسداشت آنها اهمیت زیادی دارد.
وی با اشاره به شخصیت استاد لطفی افزود: استاد لطفی از ثمره عمر خود به خوبی استفاده کرد و آثار ارزشمندی از خود به جا گذاشت، اما در عین حال معتقدم هنوز نسل جوانی وجود دارد که ممکن است این چهره بزرگ را به خوبی نشناسد. به همین دلیل باید قدر این میراث فرهنگی و معنوی و بزرگان حوزه موسیقی را بدانیم و آنها را به نسل جوان معرفی کنیم.
منتظری ادامه داد: یکی از راههای معرفی بزرگان عرصه هنر و موسیقی این است که فضایی فراهم شود تا برای مردم پرسش ایجاد شود که استاد لطفی چه کسی بوده و چه اقداماتی انجام داده که چنین جایگاهی پیدا کرده است.
به گفته وی، گامهای نخست در این زمینه برداشته شده اما هنوز کافی نیست.
منتظری همچنین ابراز امیدواری کرد که با توسعه مجموعهها و فضاهای مرتبط با نام استاد لطفی، تحولات مثبتی در حوزه فرهنگی استان شکل بگیرد و افزود: اگر این مکانها به درستی معرفی و توسعه پیدا کنند، میتوانند به یکی از چشماندازهای مهم گردشگری فرهنگی استان تبدیل شوند و ما نیز در این مسیر از هیچ تلاشی دریغ نخواهیم کرد.
گزارش:مینا آتشی