از «پیچک دوم» تا «حادثه معکوس»؛ شب مشایخی در تالار وحدت
جمعه, ۱۵ آبان ۱۴۰۵

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی موسیقی ایران، در این کنسرت دو بخشی، علاوه بر اجرای قطعاتی از دورههای مختلف آهنگسازی مشایخی، سه اثر نیز برای نخستین بار به اجرا درآمد.
کنسرت «موسیقی نو در ایران» با حضور گروههای «آنسامبل کوبهای کاروان»، «کوارتت زهی نماد» و ارکستر زهی «خلیج فارس» برگزار شد. آرش امینی رهبری بخشهای ارکسترال و گروهنوازی این برنامه را بر عهده داشت و امین غفاری نیز بهعنوان تکنواز ویولن و ویولا در دو اثر حضور پیدا کرد.
برنامه با اجرای «کنسرتو شماره ۲ برای ویولن و سازهای کوبهای» با شماره اپوس ۲۱۲ و تاریخ نگارش ۲۰۱۲ آغاز شد. در این قطعه، امین غفاری نوازندگی ویولن را بر عهده داشت و آنسامبل کوبهای کاروان نیز در کنار او به اجرا پرداخت.
پس از آن، قطعه «پیچک دوم؛ برای دو ریکوردر، ویولنسل و سازهای کوبهای» با شماره اپوس ۲۹۳، نوشتهشده در سال ۲۰۱۹، اجرا شد. در این بخش فرهود بیگلربیگی و پگاه مصطفایی با ریکوردر و هامون قادری با ویولنسل حضور داشتند و نوازندگان آنسامبل کوبهای کاروان نیز آنها را همراهی کردند.
بخش دیگری از برنامه به آثار نوشتهشده برای کوارتت زهی اختصاص داشت. «کوارتت زهی شماره ۴» با شماره اپوس ۱۷۶ و تاریخ ۲۰۰۶، با اجرای کوارتت زهی نماد روی صحنه رفت. سپس «کوارتت زهی شماره ۶؛ حادثه معکوس برای کوارتت زهی و سازهای کوبهای» با شماره اپوس ۳۰۲ و تاریخ ۲۰۲۱، با همراهی کوارتت نماد و آنسامبل کوبهای کاروان و به رهبری آرش امینی اجرا شد.
در بخش دوم کنسرت، ارکستر زهی خلیج فارس با رهبری آرش امینی قطعه «دریا؛ سوئیت ایرانی برای ارکستر زهی» را اجرا کرد؛ اثری با شماره اپوس ۱۳۷، شماره یک، که در سال ۱۹۹۸ نوشته شده است.
پایانبخش این برنامه نیز «کنسرتو برای ویولا، ارکستر زهی و سازهای کوبهای» با شماره اپوس ۲۶۴ و تاریخ ۲۰۱۶ بود. در این اثر، امین غفاری تکنوازی ویولا را بر عهده داشت و ارکستر زهی خلیج فارس و آنسامبل کوبهای کاروان با رهبری امینی در اجرای آن مشارکت کردند.
در میان آثار انتخابشده برای این کنسرت، سه قطعه «پیچک دوم»، «کوارتت زهی شماره ۶؛ حادثه معکوس» و «کنسرتو برای ویولا، ارکستر زهی و سازهای کوبهای» برای نخستین بار اجرا شدند. کنار هم قرار گرفتن آثاری با تاریخ نگارش متفاوت، از سال ۱۹۹۸ تا ۲۰۲۱، امکان شنیدن نمونههایی از دورههای مختلف فعالیت آهنگسازی مشایخی را در یک برنامه فراهم کرد.
آنسامبل کوبهای کاروان به سرپرستی فرزان فرنیا و با حضور مستانه حکیمی، ماهان ببری، یاسمین زند و رهام کرمآبی در کنار فرزان فرنیا در این کنسرت حضور داشت. کوارتت زهی نماد نیز با سرپرستی ستاره بهشتی و همراهی بابک کوهستانی، حمیدرضا ساعتچی و آنار اطاعتی اجرا کرد.
ارکستر زهی خلیج فارس به رهبری آرش امینی نیز با حضور نوازندگانی در گروههای ویولن اول و دوم، ویولا، ویولنسل و کنترباس در بخش دوم برنامه و اجرای قطعه «دریا» و کنسرتو ویولا مشارکت داشت.
موسیقی نو از منظر تداوم اندیشه
در معرفی این برنامه، هانی اشرفی، پژوهشگر و دانشآموخته فلسفه و موسیقی، در یادداشتی با عنوان «مواجهه با موسیقی نو» به مفهوم موسیقی جدی در آثار مشایخی پرداخته بود. او با یادآوری تعبیر مشایخی از موسیقی بهعنوان «تداوم تفکر»، بر این نکته تأکید کرده بود که موسیقی را نمیتوان صرفاً در چارچوب سرگرمی، برانگیختن عواطف یا همراهی آیینها و مناسک تعریف کرد.
اشرفی در این یادداشت، تداوم را حرکتی تاریخی و درونی در موسیقی میداند که ضمن حفظ ارتباط با سنتهای پیشین، امکان تحول و تجربههای تازه را فراهم میکند. از نگاه او، موسیقی نوعی اندیشیدن با زبان صوت است؛ زبانی که از ارتباط میان صداها، سکوتها، زمانها، رنگهای صوتی و کنشهای موسیقایی شکل میگیرد.
او همچنین به وجه چندفرهنگی آثار مشایخی اشاره کرده و آن را حاصل گفتوگوی سنتهای موسیقایی مختلف دانسته بود. در بخش دیگری از این یادداشت، آثار ایرانی آهنگساز از منظر جستوجوی ظرفیتهای تازه در نغمههای فولکلور و موسیقی آوازی ایران بررسی شده بود.
در پایان این یادداشت نیز بر نقش شنونده در مواجهه با موسیقی جدی تأکید شده بود؛ مواجههای که به گفته نویسنده، به شنیدن مکرر، درنگ و مشارکت فعال ذهنی نیاز دارد و در همین فرایند میتواند بر درک مخاطب از موسیقی و زندگی اثر بگذارد.
علیرضا مشایخی، بهمن فرمانآرا، بهزاد عبدی، رضا مهدوی، کیاوش صاحبنسق، حمیدرضا اردلان و حمیدرضا عاطفی از جمله مهمانان حاضر در این کنسرت بودند.
کنسرت «موسیقی نو در ایران» پس از هفت سال، بار دیگر آثار علیرضا مشایخی را در قالب اجرایی گروهی در تالار وحدت ارائه کرد؛ برنامهای که با حضور چند مجموعه اجرایی و اجرای سه اثر برای نخستین بار، بخشی از تجربههای آهنگسازی او را در معرض شنیدن قرار داد.