ارکستر ایرانی خالقی با اجرای موسیقی فیلم‌های «دلشدگان» و «مادر» و آثاری از آهنگسازان برجسته موسیقی ایرانی، شبی را در تالار وحدت رقم زد که بیش از هر چیز، مخاطب را به جهان موسیقایی و تصویری علی حاتمی و خاطره چهره‌هایی چون محمدرضا شجریان، حسین علیزاده و ارسلان کامکار برد.

به گزارش خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی موسیقی ایران، شامگاه ۲۷ شهریورماه، تالار وحدت میزبان پروژه موسیقی «دلشدگان» بود؛ اجرایی که محور آن بازخوانی موسیقی فیلم‌های «دلشدگان» و «مادر»، ساخته زنده‌یاد علی حاتمی، و اجرای آثاری از آهنگسازانی چون روح‌الله خالقی، حسین علیزاده، ارسلان کامکار، علی تجویدی و حسینعلی ملاح بود.

این برنامه علاوه بر بازگشت به موسیقی ماندگار آثار علی حاتمی، بهانه‌ای برای تجلیل از چهره‌های اثرگذار موسیقی ایرانی بود. ارسلان کامکار، کیوان ساکت، مجتبی عسگری و وحید تاج از جمله هنرمندانی بودند که در این برنامه حضور داشتند؛ هرچند حسین علیزاده، یکی از هنرمندان مورد تجلیل این پروژه، در سالن حضور نداشت.

رهبری ارکستر را محمدرضا عزیزی بر عهده داشت و پوریا اخواص به عنوان خواننده در کنار ارکستر سازهای ایرانی قرار گرفت. بخش‌هایی از برنامه نیز به یاد روح‌الله خالقی اجرا شد؛ آهنگسازی که نام او با بخش مهمی از تاریخ موسیقی ارکسترال ایران پیوند خورده است.

*شروعی با یاد شجریان

کنسرت با تکنوازی کمانچه آغاز شد؛ شروعی آرام که در عین سادگی، فضای سالن را به تدریج در اختیار موسیقی قرار داد. این بخش بیش از هر چیز یاد و خاطره محمدرضا شجریان را برای مخاطب زنده می‌کرد و می‌توانست مقدمه‌ای برای ورود به فضای نوستالژیک برنامه باشد.

پس از آن، ارکستر به صحنه آمد و آواز پوریا اخواص شنیده شد. اخواص در همراهی با ارکستر، اجرایی قابل قبول ارائه کرد و توانست حضور خود را با فضای کلی برنامه هماهنگ کند.

با این حال، ترتیب اجرای قطعات با آنچه در بروشور برنامه اعلام شده بود، یکسان نبود و آثار دقیقاً مطابق فهرست اعلام‌شده اجرا نشدند. این تغییر اگرچه لزوماً خللی در کلیت برنامه ایجاد نمی‌کرد، اما از منظر طراحی و روایت موسیقایی کنسرت، قابل توجه بود.

*وقتی «گلچهره» رنگ دیگری می‌گیرد

یکی از نکات قابل توجه این اجرا، تغییراتی بود که در تنظیم برخی آثار برای همراهی با ارکستر ایجاد شده بود. این تغییرات در بخش آواز نیز خود را نشان می‌داد.

برای نمونه، پوریا اخواص در اجرای «گلچهره» برخلاف اجرای شناخته‌شده محمدرضا شجریان، قطعه را در محدوده پایین‌تری از نظر اوج‌خوانی اجرا کرد. همین تفاوت در برخی قطعات دیگر، از جمله «دلشدگان»، نیز احساس می‌شد.

طبیعی است که هر خواننده‌ای ویژگی‌های صوتی و محدوده متفاوتی دارد و بازخوانی آثار شناخته‌شده الزاماً نباید به تقلید از اجرای اصلی منجر شود؛ با این حال، در چنین پروژه‌هایی، تنظیم مجدد آثار زمانی می‌تواند بیشترین تأثیر را داشته باشد که از ابتدا متناسب با ظرفیت و محدوده صوتی خواننده طراحی شود.

*ارکستر در سایه آواز نماند

یکی از ویژگی‌های مثبت این اجرا، توجه به سازها و نوازندگان بود. پس از اجرای هر قطعه، بخش‌هایی به تکنوازی سازها اختصاص پیدا می‌کرد؛ رویکردی که در طول برنامه تکرار شد و امکان بیشتری برای شنیده‌شدن رنگ صوتی سازهای ایرانی فراهم کرد.

در این میان، ارکستر صرفاً نقش همراهی‌کننده خواننده را بر عهده نداشت. در بخش‌هایی از برنامه، سازها خود به یکی از عناصر اصلی روایت موسیقایی تبدیل می‌شدند و مخاطب را با فضای مستقل خود همراه می‌کردند. همین استقلال نسبی ارکستر از آواز، به اجرای برنامه تنوع بیشتری بخشیده بود.

*بازگشت به جهان علی حاتمی

اما شاید مهم‌ترین وجه این برنامه، اجرای موسیقی فیلم «مادر» و «دلشدگان» بود؛ آثاری که موسیقی‌شان برای چند نسل از مخاطبان ایرانی با تصویر و خاطره پیوند خورده است.

اجرای قطعات «مادر» فضای سالن را به شکلی محسوس نوستالژیک کرد. موسیقی این فیلم، همچون خود سینمای علی حاتمی، حامل خاطره‌ای جمعی است و شنیدن دوباره آن در فضای زنده کنسرت، فرصتی بود برای بازگشت به بخشی از حافظه فرهنگی و هنری مخاطبان.

«دلشدگان» نیز در چنین بستری بیش از آنکه صرفاً یک اجرای موسیقایی باشد، یادآور پیوندی میان موسیقی، سینما و روایت ایرانی بود؛ پیوندی که آثار علی حاتمی را همچنان در ذهن مخاطب ماندگار کرده است.

*شبی در ستایش خاطره

پروژه «دلشدگان» ارکستر ایرانی خالقی را می‌توان تلاشی برای بازخوانی بخشی از میراث موسیقی و سینمای ایران دانست؛ اجرایی که در کنار بزرگداشت هنرمندانی چون حسین علیزاده، ارسلان کامکار و محمدرضا شجریان، فرصتی برای شنیدن دوباره آثاری فراهم کرد که بخش مهمی از خاطره موسیقایی و تصویری چند نسل را شکل داده‌اند.

در نهایت، آنچه از این شب در ذهن مخاطب باقی می‌ماند، بیش از هر چیز، حضور دوباره موسیقی ایرانی در کنار خاطره سینمای علی حاتمی است؛ شبی که سازها، آواز و نوستالژی دست به دست هم دادند تا بخشی از گذشته موسیقی و تصویر ایران، بار دیگر روی صحنه تالار وحدت زنده شود.

گزارش : سحر طاعتی