به گزارش پایگاه اطلاع رسانی موسیقی ایران، پس از تجربه برگزاری نخستین فستیوال موسیقی بانوان نواحی ایران در سال گذشته، دومین دوره این رویداد قرار است هم‌زمان با هفته کیش و با رویکردی گسترده‌تر برگزار شود. در این دوره، پیوند موسیقی نواحی با حرکات آیینی اقوام نیز مورد توجه قرار گرفته است؛ رویکردی که می‌تواند جشنواره را از یک رویداد صرفاً موسیقایی فراتر ببرد و جلوه‌هایی از تنوع و غنای فرهنگ ایرانی را در قالب تجربه‌ای زنده و چندوجهی به مخاطبان معرفی کند.
محمدعلی حائری شیرازی، مدیر امور هنری سازمان منطقه آزاد کیش، در گفت‌وگوی اختصاصی با «بشارت کیش»، با تشریح اهداف و برنامه‌های دومین فستیوال موسیقی بانوان نواحی ایران، استمرار این رویداد را گامی در جهت ارتقای جایگاه کیش در عرصه هنر و گردشگری فرهنگی کشور دانست و بر ضرورت ایجاد فرصت‌های بیشتر برای حضور بانوان هنرمند در صحنه‌های رسمی تأکید کرد.
وی با اشاره به تجربه برگزاری دوره نخست اظهار کرد: برگزاری نخستین فستیوال موسیقی بانوان نواحی ایران، اتفاقی مهم و کم‌سابقه در عرصه هنر کشور بود. برای ما اهمیت داشت که این حرکت به رویدادی مقطعی محدود نشود، بلکه زمینه‌ای برای استمرار حضور و هنرنمایی زنانی فراهم آورد که سال‌ها در حفظ، انتقال و تداوم میراث موسیقایی ایران نقش داشته‌اند.
حائری شیرازی افزود: مناطق آزاد در کنار مأموریت‌های اقتصادی و گردشگری، از ظرفیت‌ها و مسئولیت‌های فرهنگی نیز برخوردارند و می‌توانند در چارچوب قوانین و مقررات، برای توسعه فعالیت‌های هنری و جبران بخشی از خلأهای موجود در این حوزه نقش‌آفرینی کنند.
فرصتی برای حضور رسمی بانوان هنرمند
مدیر امور هنری سازمان منطقه آزاد کیش با اشاره به جایگاه زنان در جامعه ایران گفت: زنان نیمی از جمعیت کشور را تشکیل می‌دهند و سهم قابل‌توجهی در عرصه‌های علمی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی دارند. از این رو، فراهم‌کردن زمینه مناسب برای مشارکت و حضور مؤثر آنان در فعالیت‌های هنری، ضرورتی فرهنگی و اجتماعی است.
وی ادامه داد: یکی از انگیزه‌های اصلی ما در برگزاری این جشنواره آن بود که بانوان هنرمند بدانند در کشور خودشان نیز امکان حضور بر صحنه‌ای رسمی با مخاطبانی فراتر از محدوده جغرافیایی محل زندگی‌شان وجود دارد. این رویداد می‌تواند فرصتی برای معرفی توانمندی‌های آنان و ارتباط مستقیم‌تر با مخاطبان فراهم کند.
حائری شیرازی با اشاره به تجربه برخی زنان موسیقی‌دان ایرانی که برای اجرای آثار خود ناگزیر به حضور در کشورهای دیگر می‌شدند، اظهار کرد: شماری از این هنرمندان سال‌ها در انتظار فرصتی برای اجرای رسمی موسیقی در ایران بوده‌اند. فراهم‌کردن چنین امکانی در کیش، در چارچوب ضوابط موجود، می‌تواند علاوه بر ایجاد فرصت هنری، به تقویت امید و انگیزه در میان این گروه از هنرمندان کمک کند.
وی در همین زمینه به خاطره‌ای از حمیدرضا نوربخش، از چهره‌های شناخته‌شده موسیقی ایران، اشاره کرد و گفت: نوربخش از هنرجوی زنی یاد می‌کرد که از دهه ۱۳۶۰، با وجود دشواری‌های فراوان، آموزش موسیقی را دنبال می‌کرد و امیدوار بود روزی امکان اجرای رسمی برای او فراهم شود. چنین روایت‌هایی نشان می‌دهد که ایجاد فرصت برای عرضه توانایی‌های زنان هنرمند تا چه اندازه می‌تواند اهمیت داشته باشد.
مدیر امور هنری سازمان منطقه آزاد کیش در پاسخ به پرسش‌هایی درباره ملاحظات و ضوابط اجرای موسیقی بانوان نیز تصریح کرد که رویکرد این سازمان، فعالیت در چارچوب مقررات قانونی و سند ملی موسیقی جمهوری اسلامی ایران است که در دوره ریاست‌جمهوری شهید آیت‌الله رئیسی به تصویب و ابلاغ رسید.
به گفته وی، هدف از برگزاری این رویداد، عبور از چارچوب‌های قانونی نیست؛ بلکه استفاده از ظرفیت‌های موجود برای حمایت از هنر اصیل ایرانی و فراهم‌آوردن فرصت‌های بیشتر برای بانوان هنرمند است.
موسیقی نواحی؛ بازتاب زندگی و هویت اقوام ایرانی
حائری شیرازی در بخش دیگری از این گفت‌وگو، موسیقی نواحی را یکی از مهم‌ترین جلوه‌های میراث موسیقایی ایران دانست و اظهار کرد: موسیقی نواحی صرفاً مجموعه‌ای از نغمه‌ها و سازهای بومی نیست؛ بلکه بازتابی از شیوه زندگی، باورها، شادی‌ها، اندوه‌ها و مناسبات انسان ایرانی با طبیعت و جهان پیرامون اوست.
وی توضیح داد: بسیاری از نغمه‌های بومی در پیوند با آیین‌هایی همچون شکرگزاری، باران‌خواهی، برداشت محصول، زایش و جشن‌های جمعی شکل گرفته‌اند. از این منظر، هر نغمه و هر آیین موسیقایی می‌تواند بخشی از تاریخ اجتماعی و هویت فرهنگی یک منطقه را روایت کند.
مدیر امور هنری سازمان منطقه آزاد کیش با اشاره به تنوع موسیقایی و آیینی اقوام ایرانی افزود: از خراسان شمالی با نغمه‌ها و پوشش‌های رنگارنگ گرفته تا خراسان جنوبی و سیستان با موسیقی و آیین‌هایی آمیخته با وقار و حزن، و از فرهنگ آذربایجان تا موسیقی و پوشش عشایر قشقایی، هر منطقه جلوه‌ای متمایز از تنوع فرهنگی ایران را نمایندگی می‌کند.
وی ادامه داد: گردهمایی این گروه‌ها در یک جشنواره، فرصتی برای تجربه سفری فرهنگی به بخش‌های مختلف ایران فراهم می‌آورد؛ سفری که در آن، موسیقی، پوشش، سازهای بومی و آیین‌های کهن، در کنار یکدیگر، روایتگر هویت مشترک مردمانی با فرهنگ‌ها و سنت‌های گوناگون‌اند.
حائری شیرازی تأکید کرد: جشنواره موسیقی بانوان نواحی ایران می‌تواند به نمایشگاهی زنده از فرهنگ ایرانی تبدیل شود؛ نمایشگاهی که در آن، وحدت ملی نه در یکسان‌بودن فرهنگ‌ها، بلکه در هم‌نشینی و پیوند زیبای تفاوت‌ها جلوه‌گر می‌شود.
از نغمه‌های بومی تا حرکات آیینی؛ روایت پیوند انسان و طبیعت
یکی از ویژگی‌های دومین دوره فستیوال موسیقی بانوان نواحی ایران، توجه به حرکات آیینی اقوام در کنار اجراهای موسیقایی است؛ بخشی که به گفته مدیر امور هنری سازمان منطقه آزاد کیش، با ریشه‌های موسیقی بومی و سنت‌های کهن ایرانی ارتباطی عمیق دارد.
حائری شیرازی با تشریح خاستگاه این حرکات اظهار کرد: بسیاری از حرکات آیینی در فرهنگ اقوام ایرانی، جلوه‌ای از شادی جمعی، شکرگزاری و ارتباط انسان با طبیعت‌اند. در گذشته، هنگامی که باران می‌بارید، زمین حاصلخیز می‌شد یا محصولی به دست می‌آمد، مردم با موسیقی و حرکات هماهنگ گروهی، شادی و سپاسگزاری خود را ابراز می‌کردند.
وی با توصیفی از معنای این آیین‌ها افزود: می‌توان این حرکات را نوعی گفت‌وگوی زمین و آسمان دانست؛ آسمان باران می‌بخشد و انسان با نغمه، حرکت و شادی، به این بخشندگی پاسخ می‌دهد.
او ادامه داد: بسیاری از این آیین‌ها، شیوه‌های متفاوت ابراز سپاسگزاری در فرهنگ‌های گوناگون ایران‌اند. معرفی و پاسداشت آنها نیز به معنای حفظ بخشی از میراث معنوی و فرهنگی این سرزمین است.
به گفته حائری شیرازی، همراه‌شدن حرکات آیینی با اجراهای موسیقی بانوان می‌تواند به غنای هنری و جذابیت بصری جشنواره بیفزاید و تجربه‌ای متفاوت برای کیشوندان و گردشگران رقم بزند؛ تجربه‌ای که در آن، موسیقی و حرکت در کنار یکدیگر، بخشی از فرهنگ زنده اقوام ایرانی را به نمایش می‌گذارند.
هفته کیش؛ بستری برای توسعه گردشگری فرهنگی
مدیر امور هنری سازمان منطقه آزاد کیش با اشاره به برنامه‌ریزی برای برگزاری این رویداد هم‌زمان با هفته کیش در آبان‌ماه گفت: تلاش ما این است که جشنواره امسال، علاوه بر معرفی موسیقی اصیل ایرانی، به افزایش نشاط اجتماعی، فراهم‌شدن زمینه حضور خانواده‌ها در رویدادهای فرهنگی و ارتقای جذابیت گردشگری کیش نیز کمک کند.
وی افزود: کیش نباید صرفاً با ظرفیت‌های تجاری، تفریحی و گردشگری شناخته شود؛ این منطقه از توانمندی لازم برای تبدیل‌شدن به یکی از کانون‌های مهم برگزاری رویدادهای فرهنگی و هنری کشور نیز برخوردار است.
حائری شیرازی درباره محل برگزاری برنامه‌ها توضیح داد: پیش‌بینی شده است بخش‌هایی از جشنواره در فضاهای عمومی، از جمله اسکله تفریحی، برخی بازارها و سالن مریم برگزار شود تا امکان بهره‌مندی طیف گسترده‌تری از کیشوندان و گردشگران فراهم آید. جزئیات نهایی زمان‌بندی و محل اجراها نیز متعاقباً اعلام خواهد شد.
وی درباره تأمین مالی جشنواره نیز اظهار کرد: بخشی از هزینه‌های این رویداد از سوی مجری طرح و حامیان بخش خصوصی تأمین می‌شود و سازمان منطقه آزاد کیش نیز در تأمین بخشی از هزینه‌ها مشارکت دارد.
کیش و چشم‌انداز شکل‌گیری یک نشان فرهنگی ملی
آنچه از سخنان مدیر امور هنری سازمان منطقه آزاد کیش برمی‌آید، نگاهی فراتر از برگزاری یک رویداد مناسبتی به فستیوال موسیقی بانوان نواحی ایران است؛ نگاهی که می‌کوشد با بهره‌گیری از ظرفیت‌های قانونی، فرهنگی و گردشگری کیش، زمینه شکل‌گیری رویدادی مستمر و اثرگذار در عرصه هنر کشور را فراهم کند.
تجربه دوره نخست نشان داد که معرفی موسیقی بانوان نواحی ایران در قالب یک رویداد رسمی امکان‌پذیر است. استمرار این تجربه و افزودن بخش حرکات آیینی اقوام، می‌تواند به غنای محتوایی جشنواره بیفزاید و به تثبیت جایگاه آن در تقویم رویدادهای فرهنگی و هنری کشور کمک کند.
البته تبدیل یک جشنواره به رویدادی معتبر و ماندگار، صرفاً با برگزاری سالانه آن محقق نمی‌شود؛ استمرار برنامه‌ها، حمایت مؤثر از هنرمندان، ارتقای کیفیت اجراها و تأمین زیرساخت‌های مناسب، از جمله الزامات تحقق چنین هدفی است.
از این منظر، دومین فستیوال موسیقی بانوان نواحی ایران فرصتی برای پیوند سه ظرفیت مهم به شمار می‌رود: هنر زنان، میراث فرهنگی اقوام ایرانی و گردشگری رویدادمحور کیش.
تداوم هدفمند این مسیر می‌تواند کیش را از یک میزبان رویدادهای فرهنگی به یکی از پایگاه‌های شناخته‌شده معرفی و اجرای موسیقی بانوان نواحی ایران تبدیل کند؛ صحنه‌ای که در آن، آواهای متنوع زنان این سرزمین، هم از اصالت و تنوع فرهنگی ایران حکایت کنند و هم از پیوستگی و هویت مشترک آن.